Najogólniej mówiąc prokrastynacja jest to nałogowe odkładanie obowiązków na później. Tym samym czekamy do ostatniej chwili z ważnymi tematami, w efekcie wykonując je niedokładnie, ponieważ nie mamy wystarczającej ilości czasu, by zająć się w tym dokładnie. Osoby, których dotyczy prokrastynacja, często mają naprawdę rozbudowane plany i cele w życiu, jednak nie realizują żadnego z nich. Trudno jest rozpocząć coś, co nie ma określonego czasu realizacji.
Prokrastynacja – przyczyny
Skąd bierze się prokrastynacja? Często wszystkiemu winne jest dzieciństwo – być może rodzice stawiali nam zbyt wysokie wymagania, a my baliśmy się, że im nie sprostamy, przez co do tej pory odczuwamy lęk przed tym, że coś nam się nie uda. Przyczyną może być też perfekcjonizm. Kiedy wszystko chcemy robić jak najlepiej dawać z siebie 200% w każdej sytuacji, a nagle na naszej drodze pojawia się zadanie, któremu możemy nie podołać, zaczynamy bać się porażki do tego stopnia, że okładamy je w czasie tak długo, jak to tylko możliwe, w efekcie wykonując je często niezbyt poprawnie. Jednak w tej sytuacji możemy tłumaczyć sobie ten fakt zbyt krótkim czasem, jaki mieliśmy na realizację. Są również osoby, które najlepiej pracują z terminem nad głową. Perspektywa konsekwencji, jakie mogą nas spotkać, sprawia, że wykonujemy zadania efektywniej i lepiej. Wówczas odkładamy wszystko na później, ale realizacja jest prawidłowa, a my mamy większą motywację.
Czy prokrastynacja dotyczy też Ciebie?
Jakie objawy mogą świadczyć o tym, że dopadła Cię prokrastynacja? Zastanów się, jak często robisz zadania na ostatnią chwilę i odkładasz je na później. Zwróć uwagę na to, czy ciążą ci one i czy masz wyrzuty sumienia przez to, że nie robisz czegoś, co powinieneś. Przemyśl swoją organizację pracy: czy udaje ci się planować zadania i ustalać ich ważność? Być może obawiasz się planów, które mają dłuższy termin i nie rozpoczynasz żadnego z nich, jeżeli nie masz określonej daty zakończenia? Obiecujesz sobie, że od jutra staniesz się zupełnie innym człowiekiem i nic z tego nie wynika? Być może twoje problemy w pracy lub fakt, że ciągle wydaje ci się, że coś powinieneś zrobić i nie możesz zupełnie się zrelaksować są związane właśnie z prokrastynacją.
Czy prokrastynację można wyleczyć?
Prokrastynacja i częste uczucie wyrzutów sumienia oraz stres z tym związany, może doprowadzić do nerwicy, a nawet depresji. Dlatego też z całą pewnością warto spróbować z nią walczyć, aby poczuć się lepiej i lżej. Jeżeli chcemy osiągnąć zamierzone cele i lepiej wywiązywać się z powierzonych obowiązków, jednak nawyk odkładania i lęk przed porażką są silniejsze, postarajmy się to zmienić wręcz na siłę. Chociaż może być to długi i trudny proces warto spróbować zmusić się do pracy i wykonania wszystkich zadań. Być może pomocny będzie w tym przypadku odpowiednie planowanie w ciekawej formie, np. Kalendarz zadań.
Jeżeli sami nie jesteśmy w stanie sobie pomóc – wybierzmy się do specjalisty. Odpowiednio przeprowadzona terapia pomoże nam w odnalezieniu źródła problemu. Kiedy go poznamy, łatwiej będzie nam stoczyć walkę z prokrastynacją. Każdy powinien odpocząć, a wielozadaniowość jest męcząca, jeżeli jednak czujesz, że nie jesteś w stanie zmusić się nawet do tych zadań, które koniecznie musisz wykonać, zastanów się, czy nie jest to nawyk odkładania wszystkiego na później. Jeżeli wszystko na to wskazuje – postaraj się go zwalczyć. Dzięki temu będziesz wydajniejszym pracownikiem i oprócz tego, że twoja skuteczność wzrośnie, poczujesz się też lepiej psychicznie. Warto spróbować swoich sił.
Janusz Mobilny 